Các cựu nhân viên của gã khổng lồ tìm kiếm đang gieo mầm những công ty công nghệ mới – và đang định hình một làn sóng đổi mới khác.
.jpg)
Suốt các kỳ nghỉ lễ năm ngoái, Aydin Senkut và Elad Gil đã tập hợp 50 người bạn tại nhà hàng thực phẩm có lợi cho sức khỏe ở Pablo Alto. Qua những gói đậu hũ và hamburger gà tây, họ đã nói chuyện về các xu hướng công nghệ và cách làm giàu. Hoặc, chính xác hơn, làm thế nào để giàu hơn.
Senkut, Gil, và nhóm bạn ăn tối của họ là cựu thành viên của Google, một trong những cỗ máy kiếm tiền vĩ đại nhất mà nước Mỹ từng biết. Kể từ khi thành lập cách đây 6 năm, Google đã tạo ra hơn 170 tỷ đô cho nhân viên và các nhà đầu tư. Nhiều triệu phú mà công ty tạo ra còn trẻ, gắn bó với những phát triển mới nhất trong công nghệ, và bình thản trước rủi ro. Điều này giải thích tại sao rất nhiều cựu nhân viên Google – gồm nhiều người trong nhóm của Senkut và Gil – là những nhà đầu tư cấp vốn tích cực, cố gắng cộng thêm một vài số không khác vào tài khoản ngân hàng của họ và một công ty đổi mới khác vào danh sách thành tích. “Tôi cảm thấy giống như chúng tôi có một mạng lưới hết sức mạnh mẽ, gần như chúng tôi đã tái tạo Google bên ngoài những bức tường của Google”, Andrea Zurek, 39 tuổi, người hậu thuẫn cho 26 công ty mới nhận xét.
Hơn 40 cựu nhân viên Google đã đầu tư vào khoảng 200 công ty mới kể từ năm 2005, theo hãng nghiên cứu YouNoodle và báo cáo của Bloomberg. Ít nhất phân nửa các nhà quản lý Google hiện tại, kể cả CEO Eric Schmidt và các nhà đồng sáng lập Larry Page và Sergey Brin, cũng đang cung cấp tài chính cho những công ty non trẻ. Nhiều nhà quan sát nói nhóm Google có nhiều điểm chung hơn là chỉ giống nhau ở chỗ xuất thân. Không như nhiều nhà đầu tư mạo hiểm, các nhân viên Google thích trao đổi ý tưởng đầu tư và cùng nhau hỗ trợ các công ty mới. Họ cũng sẵn sàng nắm bắt những cơ hội lớn. “Họ sẽ tham gia những thỏa thuận rất rủi ro mà có thể được tưởng thưởng cực kỳ lớn”, Jeff Clavier, nhà cựu đầu tư mạo hiểm đã sáng lập SoftTech VC trụ sở tại Pablo Alto vào năm 2004 giải thích. “Họ đã rất tích cực với tư cách một nhóm trong hai, ba năm vừa qua”.
Hơn cả tiền bạc
Kết quả thật ấn tượng. Những công ty được hậu thuẫn bởi các nhân viên Google gồm Twitter, Tesla Motors, và nhà sản xuất game Tapulous. “Khi Google trưởng thành, các cựu nhân viên của nó tiếp tục có ảnh hưởng lớn đến thung lũng Silicon và ngành công nghệ”, Ron Conway, một trong những nhà đầu tư tích cực nhất của thung lũng, người đã hỗ trợ 190 công ty, kể cả Google, Facebook và Twitter khẳng định.
Một lý do thành công của họ là những người cấp vốn của Google có nhiều thứ để cung cấp cho các doanh nhân đang gặp khó khăn hơn là chỉ tiền bạc. Bart Decrem, tốt nghiệp luật đại học Stanford, đã chuyển sang mạng Google khi anh khởi đầu Tapulous vào năm 2008. Game Tap Tap Revenge của công ty yêu cầu người chơi gõ vào các quả bóng trên màn hình theo nhịp của bài hát – không chắc đó là một ý tưởng hay. Nhưng Decrem nghĩ game có thể trở thành công việc kinh doanh lớn bằng cách bán nó trên iPhone của Apple. Anh đã huy động vốn lên 500 ngàn đô từ hàng chục nhà đầu tư, kể cả Senkut và Zurek, những người đã cố vấn về chiến lược, kết nối công ty với những đối tác mới tại châu Á, và đã giúp nó khám phá các nền tảng cho những điện thoại di động dùng phần mềm Android của Google. Ngày nay, game Tap Tap đã được download hơn 25 triệu lượt và Tapulous sinh lợi ổn định, với 1 triệu đô doanh thu mỗi tháng.
Những người cấp vốn của Google nhúng tay vào nhiều công việc kinh doanh. Zurek góp tiền vào 1 nhà sản xuất vodka cao cấp và 1 cửa hàng yaourt đông lạnh của Hàn Quốc. Nhưng họ có khuynh hướng tập trung tiền mặt vào những gì họ biết – công nghệ tìm kiếm, điện toán di động và Internet tiêu dùng. Twitter, được hậu thuẫn bởi cựu lãnh đạo Google Chris Sacca, là công ty mới nổi “hot” nhất tại thung lũng Silicon, khai phá một lĩnh vực mới của liên lạc thời gian thực. Dịch vụ tài chính cá nhân trực tuyến Mint.com, với tiền từ Senkut, đã tỏ ra quá phổ biến đến nỗi công ty đứng đầu thị trường Intuit đã mua nó với giá 170 triệu đô năm ngoái và bổ nhiệm nhà sáng lập Aaron Patzer vào một trong những vị trí lãnh đạo hàng đầu của nó. Nhà cung cấp tìm kiếm Powerset, được hậu thuẫn bởi Senkut, đã được Microsoft mua vào năm 2008, và công nghệ của nó đã trở thành một phần quan trọng của cỗ máy tìm kiếm Bing.
Đầu tư nghiêm túc
Nhà đầu tư Google tích cực nhất cho đến nay là Senkut, người đàn ông gốc Thổ Nhĩ Kỳ 40 tuổi này đã đầu tư từ 25 ngàn đô đến 150 ngàn đô vào hơn 60 công ty mới. Senkut đã gia nhập Google năm 1999 với tư cách nhân viên thứ 63 của nó. Ông rời khỏi công ty vào năm 2005 và nhanh chóng đưa mẹ đến Paris nhân dịp sinh nhật thứ 60 của bà, mua hai ngôi nhà hàng triệu đô tại Bay Area, và đã thưởng cho mình 1 chiếc Lamborghini.
Ông bắt đầu trở thành nhà đầu tư toàn thời gian. Senkut thường là nhà đầu tư đầu tiên đằng sau 1 ý tưởng, và cho đến nay 11 trong số các công ty ông đã góp vốn đã được mua bởi các công ty gồm Google, AT&T và Microsoft. Senkut cũng cổ vũ sự đầu tư của người khác bằng cách tổ chức hai sự kiện thường xuyên dành cho cựu nhân viên, một cho những nhà đầu tư và doanh nhân, và một sự kiện khác cho mọi cựu nhân viên, tại những địa điểm như Calafia Café ở Pablo Alto, được sở hữu bởi bếp trưởng nội bộ đầu tiên của Google. Senkut đang huy động vốn cho công ty của ông, Felicis Ventures, theo hai nhà đầu tư cho biết, nhưng ông không thể bình luận về những vụ đầu tư của mình cho bài báo này. Tuy nhiên trong 1 cuộc phỏng vấn tháng 10 vừa qua, trước khi 4 công ty của ông được bán, Senkut nói những đầu tư của ông đã tạo ra lợi nhuận hàng năm hai con số, và vào lúc đó, ông được chào hàng những ý tưởng kinh doanh mới vài lần trong 1 ngày.
Nếu Senkut là ngôi sao uy tín trong số những người cấp vốn của Google, Chris Sacca là ngôi sao đang lên. Người đàn ông tốt nghiệp luật đại học Georgetown 34 tuổi này đã gia nhập Google năm 2003 và rời khỏi đó vào năm 2007. Trong 31 công ty ông đã hậu thuẫn, thành công lớn nhất là Twitter, trong đó ông đã đầu tư 5000 đô ngay khi nó thành lập vào năm 2007.
Làm việc trong ngôi nhà 300 mét vuông tại Truckee, Calif, một thị trấn trượt tuyết nhỏ gần hồ Tahoe, Sacca đi bộ và trượt tuyết hầu hết các buổi sáng trước khi ăn sáng và đến San Francisco 3 ngày cứ mỗi hai tuần một lần. Đó là cách độc đáo để giám sát đầu tư, nhưng Sacca có một cách độc đáo để đầu tư, theo kỳ hạn.
Một tối thứ 6 tháng 12.2008, ông đăng 1 tin nhắn trên Twitter hỏi có công ty mới nào đang làm việc muộn không. “Chúng tôi đã tweet lại, ‘chúng tôi là FanBridge và chúng tôi làm việc vất vả mọi tối thứ 6’”, Spencer Richardson, đồng sáng lập 25 tuổi của FanBridge nhớ lại. FanBridge chế tạo phần mềm giúp các nhạc sĩ quản lý việc tiếp thị và các mối quan hệ với người hâm mộ. Vài tuần sau, Sacca bay đến New York và gặp các nhà sáng lập của công ty. “Họ đã làm việc cả ngày và xây dựng website có 20 triệu người sử dụng, tăng thêm 100 ngàn người sử dụng mỗi ngày”, Sacca nói. “Thật thông minh”.
Trong vài tháng tiếp theo, Sacca đã đầu tư 50 ngàn đô và gom được vài trăm ngàn đô từ những nhà đầu tư khác. Năm ngoái, các nhà sáng lập của FanBridge xem xét việc cung cấp sản phẩm cho các tác giả, nhà soạn kịch, và những nghệ sĩ khác; Sacca đã khuyên họ tập trung vào ngành âm nhạc. Hiện nay, FanBridge sinh lợi và được dùng bởi 55 triệu người hâm mộ âm nhạc. “Phản hồi từ ông ấy là, ‘bắt đầu bằng cách trở nên tốt nhất về thứ gì đó, sau đó mới mở rộng’”, Richardson nói.
Các nhà đầu tư Google có thể có thêm vài công ty mới đang phát triển trong danh mục đầu tư của họ. Sacca đã đầu tư vào Lookout, nhà phát triển phần mềm bảo mật đầy hứa hẹn cho các điện thoại di động. Vài cựu nhân viên Google và phó chủ tịch Marissa Mayer đương nhiệm đang đứng sau Square, dự định thay thế các máy quẹt thẻ tín dụng bằng một hệ thống thanh toán rẻ hơn hoạt động thông qua smartphone. Và nhà quản lý Joshua Schachter đương nhiệm của Google đã rót vốn cho Foursquare, dịch vụ điện thoại di động cho phép bạn bè chia sẻ lời khuyên về các điểm truy cập địa phương và đang được sử dụng hơn 1 triệu lần/tuần. “Những gì thúc đẩy chúng tôi là sự đổi mới, và sự phấn khích của việc làm việc với những người mà chúng tôi thích”, Zurek cho biết.
Paul Graham, đồng sáng lập công ty Y Combinator, tin ngành công nghệ đã bắt đầu nghĩ rằng những cựu nhân viên giàu có của Google có thể không phải chỉ là một hai người có đầu óc đổi mới mà có thể là hàng trăm người. “Khi người ta viết lịch sử của thung lũng Silicon trong 20 năm tới, ảnh hưởng thực sự của Google có thể còn lớn hơn từ mọi thứ mà các nhân viên Google tiếp tục làm sau khi rời Google”, Graham khẳng định.
Spencer E. Ante và Kimberly Weisul / BW