Hài hước là món ăn chẳng thực khách nào khước từ bên bàn tiệc. Một nụ cười bằng mười thang thuốc bổ - chút hài hước duyên dáng sẽ khiến công việc trôi chảy hơn, rút ngắn khoảng cách giữa con người và giúp ta khám phá biết bao điều thú vị của cuộc sống.
Trong lịch sử làng game, nhiều tựa game đáng nhớ là những tựa game tràn đầy tinh thần hài hước. Người hâm mộ còn ấn tượng mãi với những lời thoại dí dỏm, thông minh trong Monkey Island hay chất châm biếm nhẹ nhàng trong Leisure Suit Larry. Thời đó, hài hước đã được chăm chút tỉ mỉ như là một “món” hấp dẫn người chơi.
Sự ra đời của engine đồ hoạ và engine vật lý đã làm bùng nổ một cuộc cách mạng trong thế giới game. Nhà sản xuất có thêm nhiều cách đem lại tiếng cười cho người hâm mộ. Game ngày càng hấp dẫn, đồ hoạ sinh động đến ngỡ ngàng, nhưng dường như tiếng cười trong sáng thuở xưa đã phai nhạt. Phải chăng công nghệ cao đã giết chết những bộ óc hài hước?
Thực ra, chìa khoá của vấn đề hài hước nằm ngay trong cuộc sống. Tiếng cười sinh ra từ những điều phi lý - vốn luôn có ở khắp mọi nơi. Tim Schafer, nhà sản xuất của Brutal Legend và Psychonaut tự ví mình như con vẹt, biết quan sát và “nhại” lại những hành động của con người một cách dí dỏm.
Theo Schafer, tiếng cười nên xuất phát từ những điều gần gũi. Một tạo hình gợi nhớ ông hàng xóm béo ục, một cử chỉ nhắc lại chuyện vui ngày hôm qua là những gợi ý nho nhỏ để làm nên niềm vui. Vì thế, Schafer đã mời diến viên hài Jack Black làm nguyên mẫu cho nhân vật chính trong game Brutal Legend.
Từ cảm hứng nhạc rock, ông đã xây dựng cuộc phiêu lưu bất đắc dĩ của chàng rocker vào một thế giới kì lạ - nơi mọi đồ vật, cư dân đều gợi nhớ tới nhạc rock. Phép thuật, âm nhạc, vũ khí… tất cả pha trộn với nhau tạo nên tiếng cười trào phúng mang chủ đề rock.
Nhưng không phải ai cũng có thể trở thành một “chú vẹt thông minh” như Tim Schafer. Vì chất liệu đời sống thì có nhiều, nhưng chọn lựa, sắp xếp ra sao mới là điều quan trọng. Những cách kể chuyện tầm thường chỉ đem lại những truyện cười nhạt nhẽo, và điều ấy còn đáng chê hơn việc không biết kể chuyện cười.
Cũng xuất phát từ việc quan sát đời sống, designer trẻ tuổi George Fan ưa thích cách trộn lẫn những khái niệm xa lạ. Đặt những con zombie vào một khu vườn, George đã tạo nên Plants vs Zombies - một trong những game bán chạy nhất của PopCap.
George tạo ra cả một thế giới zombie sinh động, biết lắc lư, nhảy múa nhưng chậm chập và đần độn. Người chơi sẽ thắc mắc: làm sao lũ hình nhân này có thể hại chúng ta? Làm sao chúng có thể đuổi kịp ta? Nhưng rốt cục người chơi lại có nhiều phen hú vía với bọn zombie ấy. Chất hài hước đã sinh ra từ những điều không tưởng.
Tạo thời điểm cho tiếng cười bùng phát cũng rất quan trọng. Triết gia Kant cho rằng tiếng cười là điều xảy ra khi có sự chuyển đổi đột ngột từ trạng thái mong chờ tột độ sang hụt hẫng không có gì. Đồng tình với Kant, designer gạo cội Mike Stemble khuyên chúng ta hãy “giăng bẫy” người chơi và tính toán chính xác các cao trào.
Ông quả quyết: “Nếu một vở hài kịch thành công thì 70 % là nhờ việc xác định chính xác cao trào”. Mike nhấn mạnh đến vai trò của các đoạn cắt cảnh, dẫn dụ người chơi vào những chiếc “bẫy cười” giăng sẵn. Áp dụng vào game, Mike đã có những thành công vang dội với seri Sam & Max và đặc biệt là Monkey Island.
Khi biết cách kể chuyện thì thậm chí cả những game tưởng như chẳng có chút hài hước nào cũng trở nên thú vị. Đó là trường hợp của Left 4 Dead. Tựa game kinh dị này đã lấy chính yếu tố kinh dị để “hù doạ” người chơi. Khung cảnh, âm thanh, chuyển động… tất cả đều có vẻ rất rùng rợn. Rốt cục thì người chơi “à” lên đó chỉ là những đòn gió. Tiếng cười càng sảng khoái khi cùng chơi với bạn bè.
Một ví dụ khác về việc biến nhược điểm thành ưu thế là Ratchet & Clank. Không như nhiều game úp mở về nội dung, Ratchet & Clank công khai cốt truyện ngay từ đầu. Như vậy, game đã mất đi tính bất ngờ. Nhưng Fixman – tác giả kịch bản game vẫn biết cách làm người chơi khoái trá.
Cách làm của Fixman là tạo ra những tình huống tung hứng vui nhộn của các nhân vật Ratchet, Clank và nhất là “anh hùng rơm” Qwark . Ông cũng sử dụng nhiều đoạn cắt cảnh đậm chất điện ảnh nhằm đánh lạc hướng người chơi. Kết quả là người chơi đã nắm rõ cốt truyện nhưng vẫn bị chọc cười. Yếu tố hài hước đã góp phần đưa Ratchet & Clank trở thành một trong những seri thành công nhất trên nền PS3.
Xét cho cùng, sáng tạo ra tiếng cười là một nghệ thuật đỉnh cao. Tiếng cười trí tuệ thường quí và hiếm, nó được chắt lọc từ những những vui buồn của cuộc đời. Nâng hài hước lên tầm nghệ thuật, những Charles Chaplin, Marcel Marceau… đã lôi cuốn bao thế hệ vào câu chuyện của họ. Muốn trở thành một nghệ thuật đích thực, game cũng cần những nghệ sĩ mang trong mình chất men say như thế.